Om bestaande kennis optimaal te benutten, werd een stand van zaken opgemaakt van de adaptatie- en mitigatiemaatregelen in herkauwersystemen en akkerbouw. Deze inventarisatie kwam tot stand dankzij de bijdrage van alle partners en een uitgebreide literatuurstudie. Dit resulteerde in een lijst van 48 adaptatiemaatregelen en 93 mitigatiemaatregelen.
In een tweede fase werd deze algemene kennisbasis voorgelegd aan actoren uit het INTERREG-gebied om inzicht te krijgen in hun perceptie van deze maatregelen. Dit artikel presenteert de belangrijkste resultaten.
Opbouw van de enquête
- De 141 praktijken werden gegroepeerd in 7 categorieën (voeding, gebouwen/meststromen, kuddebeheer, voedergewassen, energie, teelttechniek en bouwplan) en vervolgens samengebracht in 45 hefbomen.
- Er werden vragen gesteld over het profiel van de respondent, waaronder diens ervaring met klimaatgerelateerde thema's.
- Voor elke hefboom werd gepeild naar:
- bekendheid van de maatregel
- mate waarin de maatregel reeds in de praktijk wordt toegepast
- toepasbaarheid
- perceptie van landbouwers
- economische impact
- financieringsmogelijkheden
- beperkingen op bedrijfsniveau en op gebiedsniveau
- Daarbij werd een onderscheid gemaakt tussen veehouderijsystemen en akkerbouwsystemen.
Resultaten
Profiel van de respondenten
- 53 antwoorden afkomstig van 18 organisaties.
- 57% van de respondenten had een functie als projectleider of projectmedewerker; 40% was adviseur.
- Klimaatmitigatie komt vaker aan bod (81%) dan klimaatadaptatie (67%).
Perceptie van landbouwers ten aanzien van klimaatverandering
- Landbouwers nemen overwegend een afwachtende houding aan tegenover klimaatverandering.
- Tegelijkertijd blijkt de perceptie sterk uiteen te lopen, wat aangeeft dat begeleiding en ondersteuning op maat noodzakelijk zijn.
Beperkingen voor de implementatie van hefbomen op gebiedsniveau
In veehouderijsystemen
- De noodzaak aan lokale praktijkreferenties om de werkelijke meerwaarde van maatregelen te kunnen beoordelen en zo de acceptatie ervan door landbouwers te bevorderen.
- Behoefte aan financiële ondersteuningsmechanismen, vooral voor maatregelen met betrekking tot gebouwen, mestbeheer en energie.
In akkerbouwsystemen
- Ook hier gaf 29% van de respondenten aan geen specifieke beperkingen te zien.
- Voor energiemaatregelen bestaat er behoefte aan lokale referenties en passende financieringsmechanismen.
- Voor maatregelen rond bouwplan en teelttechniek bestaat onzekerheid over de verwachte voordelen, wat leidt tot een lagere acceptatiegraad. Dit onderstreept het belang van het aantonen van de effectiviteit van deze maatregelen, al wordt de noodzaak van lokale referenties hierbij minder duidelijk naar voren geschoven.
Beperkingen voor de implementatie van hefbomen op bedrijfsniveau
- Een behoefte aan opleiding en technische begeleiding werd genoemd in 36% van de antwoorden voor veehouderijsystemen (vooral met betrekking tot voeding, kuddebeheer en voedergewassen) en in 33% van de antwoorden voor akkerbouwsystemen.
- Hoge initiële investeringskosten (18% van de antwoorden) vormen voornamelijk een belemmering voor maatregelen rond energie en gebouwen/mestbeheer.
Evaluatie van de hefbomen
De verschillende hefbomen werden beoordeeld aan de hand van zes criteria. Deze werden samengebracht in een totaalscore, waarbij extra gewicht werd toegekend aan de technische relevantie van de maatregel en aan de perceptie van landbouwers. Op basis van deze analyse kwamen de volgende hefbomen het sterkst naar voren.
